
TÍNH ĐIỆN ẢNH TRONG ÂM NHẠC CỦA CAM
Minh Nguyễn
Với ‘Đi Cà Phê’, Cam tạo nên một EP giàu tính điện ảnh, nơi storytelling, lyrics và âm nhạc hòa quyện để kể những câu chuyện nhiều lớp cảm xúc.
Viết về Cam luôn là điều tôi ấp ủ trong vài năm trở lại đây, nhất là khi liên tục dõi theo và chưa bao giờ hết bất ngờ về tính nghệ sĩ trong chàng trai này. Để mà ngồi bình phẩm với bạn bè về sản phẩm của Cam, tôi có thể huyên thiên hết cả ngày, trên nhiều phương diện, ở nhiều khía cạnh…
Nôm na tôi tự nhận mình là một fan của chàng nghệ sĩ sinh năm 1995 này khi thực tế cũng cover nhạc Cam trên Facebook cá nhân của mình không ít. Nhưng mỗi khi viết về Cam, tôi lại bối rối, không biết nên bắt đầu từ đâu, e sợ rằng một bài viết khó có thể nói hết những cảm nhận của bản thân về cậu ấy.
Nhưng EP 'Đi Cà Phê' như một cú hích ngang hông buộc tôi phải ná thở mà thốt ra rằng: Đây là một trong những EP hay nhất Rap Việt mà tôi từng được thưởng thức. Và bởi vì nó quá tuyệt đối với một người nghe như tôi, sẽ thật không đúng với chính mình nếu bản thân còn lần lữa không ghi ra vài dòng cảm nhận về nó.
* Vắn tắt về EP
EP mở màn với sản phẩm cùng tên, là điểm khởi đầu để Cam chuyển mình sang làm thứ nhạc tươi vui hơn, năng lượng hơn… thay vì có phần xù xì, gai góc hoặc ủ ê buồn bã như trong các tác phẩm rất thành công trước đây trên cương vị nghệ sĩ solo cũng như Rapper trong nhóm nhạc rap Hazard Clique - một trong những nhóm nhạc rap thành công nhất Hip-Hop Việt những năm gần đây.
Ca khúc thứ 2 trong 'Đi Cà Phê' có tên 'Nước Ngọt' - có lẽ là sản phẩm đặc biệt nhất, nêu bật cá tính âm nhạc của rapper sinh năm 1995 này. Thông qua 'Nước Ngọt', Cam mang tới cho người xem một bộ phim với đầy đủ nội dung từ lúc bắt đầu tới lúc kết thúc. Và giống như một bộ phim kịch tính, ở đó còn có những xáo trộn về mặt thời gian, những bước ngoặt, những thông điệp lồng ghép sâu xa… khiến người nghe nếu tinh ý, có thể phải "nổi da gà" vì những gì mà người nghệ sĩ đã sáng tạo ra.
Cam không sản xuất concept album, tuy nhiên, những sản phẩm trong EP 'Đi Cà Phê' vẫn có những sự liên kết nhất định - một yếu tố giúp níu chân khán giả lại nghe trọn vẹn EP. Ví dụ như: 'Sóng' (bài thứ 4) có thể xem là phần 2 của 'Nước Ngọt'; hay 'Có Nhiều Tiền' (bài thứ 3) - 'Ngày Tuyệt Vời Nhất' (bài thứ 6) có những mối tương quan với 'Đi Cà Phê'; trong khi đó, 'Cơn Bão' (bài thứ 5) và 'Bài Chót' (bài thứ 7) lại mang màu sắc tự sự, nặng nỗi niềm tâm tư riêng nhưng sau cùng đều hướng tới thông điệp tích cực. Ngoài ra, sự sắp xếp các ca khúc trong EP cũng có dụng ý với một bài "buồn" và một bài "vui" đan xen nhau, như 2 mặt của cuộc sống, khó có thể tách rời.
Cùng với phần nội dung được đầu công phu, EP 'Đi Cà Phê' còn có sự hỗ trợ âm nhạc đầy biến hóa của hàng loạt gương mặt tài năng trong cộng đồng nhạc Indie/Underground Việt như Black Po, Teddy Chilla; Liêm Hiếu; Thế Bảo, Tùng, mess; Pjpo… Với sản phẩm chỉn chu nhất từ trước đến nay của mình, Cam chắc chắn sẽ khiến người nghe bất ngờ với EP 'Đi Cà Phê'.
*"Điện ảnh hóa" âm nhạc trong 'Đi Cà Phê'
Tôi có một sở thích là xem phim. Và cách xem phim cũng thay đổi dần dà theo thời gian. Từng có lúc nội dung phim là những gì duy nhất tôi quan tâm, nhưng sau đó là những chi tiết nhỏ, từ bối cảnh, màu sắc, lời thoại… Những bộ phim đạt tới tầm đỉnh cao luôn cho tôi cảm giác rằng, tất cả những thứ tôi kể bên trên, phải cùng hòa quyện ở một thời điểm, không thể tách rời. Điều đó khiến có những đoạn phim mà dù xem đã lâu, kể cả khi nhắm mắt lại, tôi vẫn có thể hình dung lại chính xác những gì xảy ra trong phim, và đã đến độ nổi da gà… Nhưng tôi phát hiện ra rằng, bản thân là người có trí nhớ âm thanh. Thứ não bộ tôi lưu trữ kỹ càng hơn cả không phải là những hình ảnh.
Khi không tấn công thẳng vào thị giác, đóng khung sẵn cho khán giả về một khung hình, âm thanh cung cấp cho não bộ mình nhiều “đất diễn” hơn. Nghĩa là, cùng nghe một bản nhạc, có thể mỗi người sẽ hình dung ra những khung cảnh khác nhau. Và với cá nhân tôi, mỗi khi nghe nhạc Cam, là não bộ của mình lại được du hành qua những con trip như điện ảnh vậy.
Tôi đã dành nhiều thời gian để nghe EP 'Đi Cà Phê'. Và mỗi lần nghe, tôi lại nghe theo những cách hoàn toàn khác nhau. Tựu chung lại, nó mang cho tôi một cảm giác rất "điện ảnh".
Cái làm Cam trở nên khác biệt có lẽ chính là nghệ thuật kể chuyện. Giống như cùng là 'Tiếng Quạ Réo Vong Hồn', nhưng qua giọng đọc của Nguyễn Ngọc Ngạn, nó lại ở một cái tầm khác vậy…
Thái độ rap và giọng điệu của Cam nhập vai thượng thừa qua từng bản nhạc. Đó là tươi vui với 'Đi Cà Phê', 'Ngày Tuyệt Vời Nhất'; là dị hợm, gai góc, biến hóa trong 'Nước Ngọt'; là thâm trầm, từng trải qua 'Sóng', 'Có Nhiều Tiền'; là cảm thông, chiêm nghiệm với 'Cơn Bão'…
Có một sự thật rằng, nếu chỉ chú ý đến phần nội dung câu chuyện trong 'Đi Cà Phê', tôi gần như không thể nhớ nổi một punch hay một câu điểm nhấn nào trong các tác phẩm dù có thể hiểu hết nội dung câu chuyện mà tác giả muốn truyền tải. Nhưng tài tình ở chỗ, nếu nghe theo một cách khác, sau khi đã hiểu bộ khung toàn bộ các tác phẩm, bắt đầu tập trung vào phần lyrics, tôi lại nhận ra có vô khối những đoạn cực "đắt".
Cam không phải là rapper viết lyrics quá nhiều chữ nhưng lại là người lựa chọn từ ngữ kỹ càng. Chi tiết được Cam lựa chọn cho các tác phẩm của mình rất có sức gợi và tượng hình.
Có lúc, đó là sự tấn công thẳng vào đôi tai và não bộ của người nghe, như 'Nước Ngọt' - vừa có nghĩa là nước uống có gas, lại vừa nói về việc cá nước ngọt đang mong muốn "bơi ra biển lớn" để rồi "trước mặt, có một bước ngoặt" - cú twist ở đoạn cuối sản phẩm cùng tên; 'Cơn Bão' - là cơn bão của trời hay cơn bão trong lòng? 'Sóng' là sóng radio hay là những cơn sóng mà những chú cá nhỏ năm nao phải hứng chịu? Nhưng có khi lại mang tính chiêm nghiệm, suy ngẫm - "Mùi c* bàn bên thơm hơn mùi c* đang xay" ('Có Nhiều Tiền') – Phải chăng chúng ta thường muốn thứ thuộc về người khác? Hoặc "Em sẵn sàng bỏ tất cả để cắm một bông hoa đáng giá có 10 ngàn à/ Sau cơn bão kia tàn phá, em lấy hết tất cả chất đống cạnh cái bàn là/ Em ủi những bản ngã, tất cả ký ức em là cho phẳng phiu/ Xếp vào 1 góc những điều từng chắt chiu" - Một cách kể đầy ý nghị về những ngổn ngang trong lòng người con gái, đang mong muốn buông bỏ sau cơn bão lòng…
Tăng thêm phần thành công - và không thể tách rời với phần rap - như tôi đã nói ở trên - là phần âm nhạc. Những người tham gia vào project này của Cam thực sự hiểu bài hát. Ở họ có những sự đồng cảm với cá nhân người nghệ sĩ, để cùng nhau làm nên những phần nhạc như được “đo ni đóng giày” cho tác phẩm.
Cách mở - kết mỗi bài trong EP tạo cho người nghe cảm giác liên tục khi thưởng thức. Nếu là fan của nhạc điện tử, bạn chắc đã từng được thấy điều này trong album của các DJ. Điều đó giúp cho sản phẩm như một khối thống nhất, một set nhạc mà sẽ được nghe trọn vẹn nhất nếu nghe từ bài đầu tới bài cuối - cứ vui, buồn đan xen, lúc viết cho ta, lúc viết cho người… những cảm xúc rất con người và có thể tìm thấy sự đồng cảm ở bất cứ ai trong cuộc sống này…
Trước khi EP ra mắt từ rất lâu, Cổ Động có nói với tôi rằng: "Tôi muốn ông nghe EP của Cam và nói cho tôi biết cảm nhận của mình". Bây giờ khi mọi thứ đã xong xuôi, tôi có thể trả lời rằng: "Tôi thấy mừng, Động ạ, mừng vì Hip-hop Việt vẫn có những nghệ sĩ nghiêm túc trong công việc và chưa bao giờ hết làm khán giả bất ngờ vì những sản phẩm của mình!"