Mới vào Sài Gòn, tôi tá túc tại nhà người anh em Cổ Động. Và thế là chúng tôi có dịp ôn lại sở thích cũ - nghe chung những bài Rap và bình luận. Có thể tôi không update quá nhiều nhạc mới ở thời điểm hiện tại nhưng đừng nghi ngờ về sự cập nhật của hắn với âm nhạc, đặc biệt là nhạc Việt. Vấn đề là, những gì mà tôi và homie của mình nghe nhiều nhất, lại là mấy bài xưa cũ với tuổi đời đã "dậy thì xong" mà cả hai thuộc làu. Không phải những ca khúc mới không hay mà bởi chúng… giống nhau, giống đến mức sau gần như nghe xong mỗi bài, tôi lại phải hỏi homie của mình rằng: "Bài này ai làm thế?" Và với tư duy nghe nhạc rất "chíu khọ" và hay đòi hỏi, tôi không thường xuyên lựa chọn nghe - thực sự nghe - những bản nhạc như thế này.

Nhìn quanh nhạc Việt, đặc biệt là Rap Việt khoảng 10-15 năm trở lại đây, những gương mặt một thời là tài năng trẻ, được người nghe kỳ vọng sẽ tỏa sáng trong tương lai, giờ đều đã là những ngôi sao, có chỗ đứng cho riêng mình. Tôi tự tin mình có thể phân biệt được những DSK, MC Ill, Da LAB, Đen Vâu, Andree Right Hand, Rhymastic, Binz, Soobin, B Ray hay Blacka, Táo, Cam… Nếu cho rằng tôi thiếu sót bằng cách chỉ ra những cái tên như ICD, Phúc Du, Wxrdie, tlinh, MCK, tổ đội Rapital, tổ đội Infamous... thì cũng không hẳn nhé. Tôi có biết đến họ, thích nhiều bài nhạc của họ là đằng khác nhưng bỏ qua vấn đề về tuổi tác những cái tên này có còn "trẻ" không với những người mê Rap?

Nếu thử lấy cột mốc từ Rap Việt, hãy kể tên một rapper trẻ triển vọng mà mọi người nghĩ đến nhưng chưa từng đứng dưới sự lấp lánh của ánh đèn sân khấu? Tôi đặt ra câu hỏi này bởi lẽ trong sự bùng nổ của các phương tiện truyền thông như hiện nay, việc một rapper đưa sản phẩm đến với người nghe trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Và một công thức thành công được ra đời, nôm na là thế này: Tham gia một chương trình truyền hình "chiếm sóng" trọn cuối tuần, được mọi người biết đến, ra sản phẩm bắt tai và trở nên viral.

Song như hết 'Sao Mai Điểm Hẹn' là 'Vietnam Idol', là 'X-Factor', là 'Vietnam's Got Talent', là 'Sing My Song'… - ngay cả ở thị trường âm nhạc đại chúng dễ nghe như thế, những format liên tục bị thay mới và giờ chẳng còn mấy ai nhớ đến, thì đối với một thể loại âm nhạc ngách như nhạc Rap là gì? Sau King of Rap, sau Rap Việt sẽ là gì? Sau 2 mùa bùng nổ trên sóng truyền hình, giờ đi ngoài đường, điều mọi người bàn tán là… 'The Masked Singer' rồi.

Tôi không nói việc lựa chọn thế nào là đúng hay sai, chỉ có điều tôi lo ngại về những sự chóng đến chóng đi, cụ thể hơn là nhạc Rap đang trở thành một sản phẩm nghe nhanh, vốn không còn đúng với tinh thần nghe chậm (theo quan điểm cá nhân tôi thôi nhé) như trước đó.

Trong một xã hội sống nhanh như hiện tại, mọi thứ luôn được bày ra cho người nghe một cách dễ dàng, kéo theo đó là sự dễ dãi trong cách thưởng thức, thể hiện sự bão hòa trong âm nhạc. Mà thực tế ngay cả bản thân tôi, một người nghe có phần "dị hợm" nhưng như đã nói ở phần đầu bài viết, cũng không đứng ngoài vòng xoáy này. Chắc chắn ngoài kia có những bản nhạc rất hay, rất đặc sắc mà tôi chưa từng được nghe, khi đi đâu cũng thấy những playlist 'Nhạc Hot', 'Thiên Hạ Nghe Gì'… sẵn sàng cho quán xá bật cả ngày trên Spotify, Apple Music. Hệ quả là dấu ấn riêng, bản sắc riêng của từng nghệ sĩ phần nào cũng giảm xuống.

Từ đó, có một vấn đề được đặt ra là: Liệu 5-10 năm nữa, tôi có được nghe những cái tên mới hơn khẳng định thương hiệu hay không? Hay những người cùng trang lứa với tôi, khi đó đã trở thành mấy "ông già" 4x, vẫn tiếp tục là những cái tên quen thuộc với người nghe nhạc Rap?

Dễ nhận ra rằng, vì nhiều lý do, nhạc Rap giờ lại đang thiếu đi những sân chơi mà chỉ vài năm trước vốn rất sôi nổi. Tôi từng xem không thiếu một số nào của Bạn Có Tài, Homie FreeStyle hay miền Bắc thì có DISSNEELAND, Nảy Số Championship... và cũng biết được nhiều rapper giờ đã nổi tiếng, bước ra từ những sân chơi kiểu như thế này.

Mọi thứ đột nhiên dừng lại rồi biến mất, có thể vì nhiều lý do, còn tôi thực sự hiểu rằng, tạo sân chơi, phát triển cộng đồng, chưa bao giờ và sẽ không bao giờ là điều dễ dàng cả. Nhưng, hãy nhìn lại những GVR, FSR, SSR Artist thời trước, giờ họ ở đâu trên bản đồ Rap Việt? Bạn có tin Đen Vâu, JGKiD hay Da LAB từng có thời bỏ nhạc lên forum GVR để nhờ mọi người nghe và đánh giá hộ không?

Tôi không phủ nhận sự nổi tiếng đến nhanh chóng bởi đó hoàn toàn là cơ hội nghề nghiệp với bất cứ ai, nhưng đặc biệt ủng hộ việc mọi thứ đi lên từ cơ bản, chậm mà chắc, từ học bò trước khi lo học chạy - chắc chắn sẽ giúp ích rất nhiều vào sự phát triển sau này của nhạc Rap.

Tôi đang nói đến tính kế thừa trong nhạc Rap và hệ quả chắc chắn chưa hiển hiện ngay đâu. Để nhạc Rap đi đúng hướng và dài lâu, sẽ cần nhiều hơn sự chung tay từ những người đã và đang đau đáu với nhạc Rap, những người có tâm và có tầm, theo cách này hay cách khác.

Vừa hay, homie Cổ Động nhắn "Ông nghe đi" và gửi cho tôi album của Rapper tên Bon Ma. Tôi tin homie, nhưng để thẩm đã và sẽ trở lại trong những bài viết tới!